जळगावच्या गवळणी मुक्ताईच्या बाजाराला..!!

खडी गंमत किंवा तमाशातील "गवळण" सादर करणारे कलावंत (संग्रहीत छायाचित्र)

(सकाळचे नऊ वाजलेत. जळगावच्या काही गवळणी लगबगीने मुक्ताईच्या बाजाराला निघालेल्या. थोराड मावशी सर्वांत पुढे चालत गुणगुणते आहे, "मुगडी माझी सांडली गं ... जाता मुक्ताईला गं ... जाता मुक्ताईला." मागे चालणाऱ्या आठ, दहा गवळणींमध्ये दोन, तीन तरुणी आपापसात गुलूगुलू बोलून फिदीफिदी हसताहेत.)

जामन्याचा आदिवासी होलिकोत्सव

आदिवासी नृत्य पथकातील बावा, बुध्या

सातपुडा पर्वताच्या रांगेत महाराष्ट्रासह गुजरात आणि मध्यप्रदेशात आदिवासी संस्कृती विस्तारली आहे. बोली भाषा, प्रांत आणि पोषाख भिन्न असले तरी या सर्व आदिवासींची पारंपारिक होळी साजरी करण्याचा रितिरिवाज आजही कायम आहे. आदिवासींमध्ये बांबूच्या होळीचा उत्सव मोठ्या श्रध्देने साजरा होतो. यानिमित्त संपूर्ण आदिवासी समाज नृत्य, वादन, गायन आणि वस्त्र-प्रावरणे-दागिने याचे प्रदर्शन करतो. जळगाव जिल्ह्यात यावल तालुक्यात जामन्या येथे बांबूच्या होलिकोत्सवाला लोकसंघर्ष मोर्चाच्या नेत्या प्रतिभाताई शिंदे यांच्या पुढाकाराने दि. २६ मार्च २०१६ ला प्रारंभ झाला. ही नोंद आदिवासींच्या व जळगाव जिल्ह्याच्या सांस्कृतिक इतिहासात सुवर्णाक्षरांनी झाली आहे. या होलिकोत्सवाची रंजक कहाणी ...

यावल अभयारण्याचा अति अंतर्गत भाग असलेल्या जामन्या पाड्यावर लोकसंघर्ष मोर्चातर्फे गेल्या २६ मार्चला आदिवासी होलिकोत्सवाचा प्रारंभ अत्यंत उत्साहात झाला. या उत्सवाच्या प्रारंभाची नोंद लोकसंघर्ष मोर्चाच्या नेत्या प्रतिभाताई शिंदे यांच्या पुढाकाराने झाली. राज्याचे जलसंपदामंत्री गिरीश महाजन, रावेरच्या खासदार रक्षाताई खडसे, आमदार हरिभाऊ जावळे, जामनेरच्या नगराध्यक्ष साधनाताई महाजन यांच्यासह जळगाव शहरातील सुमारे २०० वर मान्यवरांनी या होलिकोत्सवाला हजेरी लावली. एक नवा सांस्कृतिक इतिहास लिहीला जात असताना त्या उत्सवाचे साक्षीदार होण्याचे भाग्य या मंडळींना लाभले.